LPG Nedir?

LPG (Likitleştirilmiş/Sıvılaştırılmış Petrol Gazları) ham petrolün rafinesinden veya doğal gazdan elde edilir.

Propan ve Bütan karışımından oluşur. Ülkemizdeki karışım oranları; tüplü LPG için yaklaşık %30 Propan ve %70 Bütan şeklindedir.

Propan Yoğunluğu : 0.520 - 0.555 gr/cm3

Bütan Yoğunluğu : 0.560 - 0.580 gr/cm3

Basınç altında kolaylıkla sıvılaşabilme özelliği, LPG’ nin depolanması ve taşınmasında büyük kolaylık sağlamaktadır.LPG normal şartlar altında GAZ halindedir. Basınçlı kaplar içinde, nispeten düşük basınçlarda sıvılaştırılabilir.LPG üzerinde uygulanan basınç kalktığında, SIVI halden, GAZ galine geçer. Sıvı halden gaz hale geçerken hacmi 250 misli artar. Bundan dolayı yüksek ısıtma değeri olan büyük miktarda gaz, küçük hacimde (basınç altında SIVI olarak) depolanabilir.

LPG zehirli bir gaz değildir.

LPG zehirli bir gaz değildir. LPG’nin ortama yayılması sonucunda LPG’nin havadan ağır olması sebebiyle ortamdaki havayı(oksijen) uzaklaştırdığından ortam havasız hale gelerek ve yeterli oksijen miktarı ortamda kalmadığından buna bağlı sağlık etkileri meydana gelebilmektedir. Bu durumun aksine LPG’nin yanması sonucunda karbonmonoksit (zehirli) veya karbondioksit (boğucu) gibi gazlar ortaya çıktığından ortamın havalandırılmasına ve özellikle baca kullanımına dikkat edilmelidir.

Acil Durum Uygulamaları

Gaz kaçağı:Gaz kaçağı büyük bir stok tankında, tankerde veya evdeki bir tüpte (Aşırı hava akımı ve yemek taşmaları cihaz alevini söndürerek gaz birikmesine sebep olabilir veya hortum-kelepçe gibi bağlantı noktalarında çeşitli nedenlerle gaz kaçağı) olabilir. Burada yapılacak ilk iş gazın geliş yolunu kesmek, kısacası vana’yı kapatmaktır. Eğer vana kapatmakla önlem alınamıyorsa (özellikle tüplerde) ve gaz kaçağı veya LPG kokusu ortamda hissedildiğinde aşağıdaki adımlar izlenmelidir:

  • Önce tüpe bağlı regülatör (dedantör) veya musluk varsa kapatılmalı, tüp açık havaya çıkarılmalı, sonra kapı, pencere vb. Yerler açılarak odanın havalandırılması ve biriken gazların dışarı çıkması sağlanmalıdır.
  • Kıvılcım çıkartabilecek hareketlerden kaçınılmalı, kibrit, çakmak vs. yakılmamalı, elektrik anahtarı bulunduğu vaziyette bırakılmalı, açılmamalı veya kapatılmamalı, prize fiş takılmamalı, buzdolabı kapağı açılmamalıdır.
  • Kişinin üzerinde yünlü giysi varsa, LPG’ nin olduğu ortama girilmemelidir.
  • Zemin, çukur ve kuytu yerler süpürge ile süpürülerek yere çöken LPG’nin açık havaya atılması sağlanmalıdır.
  • Abonesi olunan yetkili bayi haberdar edilmelidir.
  • LPG soğuk yanığı gibi ciddi deri yanıklarına neden olabildiğinden cilde temas ettirilmemelidir. Yanık meydana gelmesi halinde doktora başvurulmalıdır.

Yangına Müdahale:LPG yangınlarında ilk yapılacak iş, derhal itfaiyeyi aramaktır. Yangının oluşması için ortamda yanıcı madde, ateş/kıvılcım veya diğer ısı kaynakları ve oksijen bulunması gerekmektedir. Eğer yapılabiliyorsa tüp ya da tankın vanası kapatılarak gaz akışı kesilmelidir. Yangın, müdahale edecek kişiyi tehlikeye sokacak kadar büyümemişse, ABC tipi yangın söndürücü ile müdahalede bulunulabilir. Açık hava yangınlarında, mutlaka rüzgar arkaya alınarak, yangın söndürücü kaynağa doğru tutularak müdahalede bulunulmalıdır. Yangın söndürüldüğü takdirde gaz kaçağı bölümünde anlatılanlar uygulanmadır.

Tüp veya tank patlar mı?:Tüpler veya tanklar, belli bir seviyeye kadar sıvı LPG ile doludur. Eğer dışardaki alevler kabı ısıtıyorsa sıvı LPG kaynamaya başlar, iç basıncı arttırarak tüp ya da tankın emniyet valfini açar.(Tüpün/tankın üzerinde bulunan emniyet valfleri içerisindeki basınç, tüpün/tankın işletme basıncının üzerinde belirlenen bir basınç değerine ulaştığı takdirde açılarak yüksek basınçlı gazı dışarıya tahliye eder ve tüpün/tankın içerisindeki basıncın daha da yükselerek tüpün/tankın patlamasını önler.) Gaz (buhar) kısmından ısınma söz konusu ise, gaz kısmı sıcaklığını sıvı kısma iletemeyecek ve bu durumda emniyet valfini açacak bir iç basınç değerine ulaşamayacaktır (Burada sıvı LPG soğutucu rolü oynamaktadır). Yeterli iç basınç oluşmayıp emniyet valfi açılmayınca kabın bir kısmı alevlerden kızaracak ve mukavemetini kaybedecektir (Kendi kendini tavlama). Bu durum; tüpün veya tankın en mukavemetsiz bir yerinde şişme yapacak ve yırtılacaktır. Açığa çıkan ürün patlamaya neden olacaktır. Tüpün veya tankın başka bir şekilde patlaması mümkün değildir.